Ilaphu elidumileyo laseGhana lifumana ukuqondwa kunye nokukhuselwa kwihlabathi liphela
Kukho amaxesha kwifashoni atshintsha incoko yehlabathi xa ilaphu liba ngaphezulu kwefashoni, kwaye i-weave iba luphawu lwehlabathi.
Kule nyanga, iGhana inike ihlabathi elinye lala maxesha.
I-Kente, ilaphu elidlamkileyo, elilukwe ngesandla eligqume ookumkani, izizukulwana ezidityanisiweyo, kunye neendlela ezinemibala ezisuka eParis ukuya eRhawutini, linikwe ngokusemthethweni iwonga leGeographical Indication (GI).
Linyathelo elingakhuseli nje ilaphu; ikhusela ilifa.
Olu qwalaselo, lunikezelwa ngeWorld Intellectual Property Organisation (WIPO), luthetha kuphela iKente elukwe kwiindawo zaseGhana eziqinisekisiweyo, ezifana neBonwire, Adanwomase, Agotime Kpetoe, Agbozume, kunye neTafi Atome, enokuthi ngokufanelekileyo ithwale igama elithi “Kente”.
Yibize ngokuba yiGhana Kente. Yibize ngokubangwa kwakhona kwesazisi. Nokuba yeyiphi na indlela, iAfrika ibeka nje umqobo kwindlela ifashoni ezihlonipha ngayo iingcambu zayo.
Umthungo wembali ngexesha
Esi yayingesiso esinye isaziso somgaqo-nkqubo; yayilutshintsho lwefashoni olugqunywe likratshi lenkcubeko.
Kangangeminyaka, ushicilelo lweKente luye lwalawula iindlela zokubaleka zehlabathi kunye neevenkile zedijithali, kodwa uninzi lwezinto esizibonileyo ziye zaxelisa.
Ibali lokwenyani, isingqisho, isimboli, ubugcisa bokuvelisa, bebulahlekile kuguqulo.
Ngoku, iyatshintsha. Ngokhuseleko lwe-GI, yonke i-Kente yokwenyani iya kuba nekhowudi elandelekayo eqinisekisa ukuba yayilukwe phi kwaye ngubani, enika amagcisa aseGhana ubunini obufanelekileyo kunye nokufikelela kuqoqosho lwefashoni yehlabathi.
Ngokuka “The Business and Financial Times” kwi-intanethi, uGrace Ama Issahaque, uMbhalisi-Jikelele waseGhana, ucacisile ngexesha lokuphehlelelwa e-Accra, esi siganeko sibalulekileyo “siphawula inguqu kumawaka abaluki abanobugcisa obuchaza ubuni bethu kangangeenkulungwane.”
Ukuze uqonde ubunzima bayo, cinga ngeChampagne evela eFransi okanye eParmesan evela eItali, iimveliso zokunethezeka eziboshwe kwindawo kunye nabantu. I-Kente ngoku ijoyina le ligi.
Ipateni nganye yeKente iphethe intsingiselo, ubulumko, ubunye, amandla kunye nohlaziyo. Wonke umsonto yincoko phakathi kokhokho kunye nomnqweno.
Ukuba ujonga kufutshane, olu loyiso lusebenza ngaphaya kwemida yaseGhana. KwiAfrika iphela, ifashoni ithungelwa ngamabali, kwaye uMzantsi Afrika ukwazi kakuhle oku.
Ipateni nganye yeKente inentsingiselo, ubulumko, umanyano, amandla nohlaziyo,” kucacisa oko abaxhasi benkcubeko ababalaselisa amabali atyebileyo alukiweyo kuwo wonke umsonto.
Umbhaco wethu, isinxibo sakwaXhosa, sinentsingiselo enzulu yenkcubeko, edla ngokunxitywa ngamaxesha omtshato nakumatheko okwaluka njengophawu lwenguqu nokuzingca.
NjengoKente, i-umbhaco iye yaba yimyuziyam yabayili banamhlanje kodwa ihlala ingakhuselekanga phantsi komthetho wepropathi enomgangatho ophezulu wokuqonda.
Ngelixa abadali benokubhalisa uyilo oluthile phantsi koMthetho woYilo (oNombolo 195 ka-1993), iipateni zemveli ngokwazo zihlala zezomdibaniso, nto leyo eyenza ukunyanzeliswa kube nzima.
Emva koko kukho amaso kwinkcubeko yamaZulu nesiXhosa, apho imibala kunye neepateni zingaphezu kokhetho lobuhle; ziilwimi zothando, zewonga nezabantu.
Ukanti ukulinganisa kuveliswe ngobuninzi kudla ngokuhlutha ezo ntsingiselo ngenzuzo.
Kwaye ke, omnye wemizekelo enamandla nguLaduma Ngxokolo, umseki weMAXHOSA AFRICA.
Uphawu lwakhe lwempahla ezinithiweyo olutofotofo luthathe iipateni zamaso esiXhosa zaza zaziguqulela kwifashoni yehlabathi, ngokuzingca ebonisa indlela uyilo lwale mihla kunye nelifa lemveli elinokuhlalisana ngayo.
Umsebenzi wakhe uye wahombisa iindlela zeenqwelo-moya zamazwe ngamazwe ngelixa ezinzile kwisazisi sasekhaya, ubungqina bokuba ukhuseleko nokubaliswa kwamabali kunokufikelela phi.
Njengoko u-Loretta Asiedu, uMlawuli we-WIPO waseAfrika, ebeka, lo mzuzu kulapho “ilifa lidibana khona nethuba.”
I-Kente yokwenyani, ilaphu eliqaqambileyo eliye lahombisa ubukhosi kunye nezizukulwana ezityebileyo.
Emva kwalo mgca wemibongo kukho into esebenza ngokunzulu: ubulungisa kwezoqoqosho.
Abaluki basekhaya ngoku banokufaka iilayisensi kuyilo lwabo, bathumele ngaphandle kweelebhile zabo, kwaye ekugqibeleni bafumane umvuzo ofanelekileyo kwimfuno yehlabathi abathe bayenza kumashumi eminyaka.
Kuluntu olunje ngeBonwire kunye neAgotime, oku ayilokhuselo nje, libhongo, lukhenketho, yingqesho. Ubume be-GI buguqula ezi lali zilukiweyo zibe ziindawo zamandla enkcubeko, iindawo zokuya kubathandi befashoni kunye nababalisi bamabali abafuna ubunyani.
FUNDA KWAKHONA:Indlela ii-micro-influencers ezinokuthi zonakalise ngayo iibrendi kunye nodumo ngobusuku nje obunye
Isiganeko esibalulekileyo se-GI siphinda siza emva kokunye ukuvunywa okukhulu: ngoDisemba 2024, i-UNESCO yadwelisa ngokusemthethweni ukuluka kweKente njengenxalenye yeLifa leMveli leNkcubeko eNgaphathekiyo.
